Houtrotveroorzakende schimmels worden meestal in hout aangetroffen, maar sommige schimmels (bijvoorbeeld de echte huiszwam) kunnen ook in andere bouwmaterialen zoals metselwerk en beton groeien.

Houtrotveroorzakende schimmels vormen vaak vruchtlichamen met een hoed en steel of groeien als consolezwammen, zoals men vaak ziet op bomen in het bos. Veel schimmels groeien ook op bouwmaterialen. Wanneer ze watachtig zijn, worden ze mycelia genoemd. Wanneer ze draadachtig zijn, worden ze strengmycelia genoemd.

De schimmels die hout afbreken, kunnen het hout op twee manieren afbreken. Wanneer een schimmelaanval het hout in zeer korte tijd (een paar jaar of maanden) afbreekt, wordt de afbraakconditie ’zwam’ genoemd. Wanneer het hout zeer langzaam (over vele jaren) wordt afgebroken, wordt de afbraakconditie ’rot’ genoemd. Het verschil is essentieel in verzekeringscontexten.

In tegenstelling tot schimmels kunnen houtrotverwekkende schimmels hout afbreken, waardoor het dwars of langs de nerf scheurt.

Zie het PROTOX Foto Gids voor afbeeldingen van paddestoelen.